25 اردیبهشت ، یکی از روزهای ورجاوند برای ایرانیان است . زیراکه به نام فرزانه نستوه و فرهیخته طوس و ابر ستاره کهکشان چکامه ایران و فرنشین چکاد حماسه سرایی جهان -فردوسی بزرگ -نامگذاری شده است. حماسه  پاسدارنده فرهنگ ایران زمین تنها در بر دارنده   نبردها، پهلوانی ها ، دلدادگی ها ، سوزها و دردها، اندیشه های دینی و... نیست. در شاهنامه بنیانهای اندیشه  فرزانه طوس را در این یادگار کهن ادب پارسی را در زمینه پاسبانی از سپهر جاندار و بیجان را می توان یافت. شاهنامه به گفته خداوندگار حماسه جهان

بود بیت شش بار بیور هزار          

                سخن های شایسته غم گسار

 در این شصت هزار بیت نامه نامور شهریار، سروده های فراوانی در وصف اسب و شیر و پلنگ و نهنگ آمده است به عنوان نمونه  آنجا که  در نبرد اشکبوس و رستم ،او را با جانداران تنومند و پرتوان سنجیده است  :

به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ      

                     پیاده بیایند هنگام جنگ     

.اما شاید یکی از نامورترین سروده های وی  آنست که ما را از آزردن مورچگان نیز باز می دارند و این به می فهماند که از دیدگاه فردوسی بزرگ آزردن  یکی از کوچکترین جانداران ناشایست است چه رسد به کشتن و از میان برداشتن دیگر جانداران  ....

سیه اندرون باشد و سنگدل            

            که خواهد که موری شود تنگدل

میازار موری که دانه کش است    

    که جان دارد و جان شیرین خوش است

پاسداری از حقوق حیوانها در همین دو بیت از شاهنامه به روشنی آشکار است .این در حای است که ما ایرانیان با شکارهای بی رویه و شکستن حریم زندگی آبزیان و غیر آبزیان هر گونه ستم را که خواسته ایم بر زیستگاههای آنها وارد کرده ایم.

آنچه که بر سر گوزن زرد ایرانی آمده و  نیز آتش زدن تالاب پریشان که به از میان رفتن گونه های فراوان جانداران بومی و کوچنده شد و یا بحران زیست محیطی کشند قرمز که زاییده پسماندهای کارخانه ها بوده و مرگ ماهیان بسیاری را انجامیده  و نیز این اواخر آنچه بر سر پارک ملی کویر که زیستگاه یوزپلنگ و گورخر ایرانی بوده است ،گواه نابردباری  برخی از نامردمان است که  وصفشان این سخن فردوسی است :

نه گویا زبان و نه جویا خرد           

                 ز خار و زخاشاک تن پرورد

یکی دیگر از ترانه هایی که بسیاری از ما شنیده ایم نشان از اهمیت فراوان مردم آن زمان به داشتن هوای پاک ، گیاهان و جانداران دا رد :

که مازندران شهر ما یاد باد             

          همیشه  بر و بومش آباد باد باد

که در بوستانش همیشه گل است          

     به کوه اندرون لاله و سنبل است

هوا خوشگوار و رمین پرنگار         

        نه سرد و نه گرم و همیشه بهار

دی و بهمن و آذر و فرودین         

              همیشه پر از لاله بینی زمین

نوازنده بلبل به باغ اندرون                

         گرازنده آهو به راغ اندرون

 

در این سروده فرزانه طوس آرزوی آبادانی همیشگی سرزمین مازندران را از زبان یکی از بازیگران نمایشنامه اش دارد. آرزویی که همه ایرانیان  پاک سرشت  امروزه روز در سر می پروراند و دوستدار هوایی پاک و زمینی سبز و دریایی زلال هستند اما چه گویم که

مرا دردی است در دل اگر گویم زبان سوزد                  

        وگر پنهان کنم ترسم که مغز استخوان سوزد

 

فردوسی بزرگ در شاهنامه پس از سرودن اشعاری در زمینه آفرینش جهان می گوید:

چو دریا و چون کوه و چون دشت و راغ    

           زمین شد به کردار روشن چراغ

ببالید کوه آبها بر  دمید                      

              سر رستنی سوی بالا کشید

زمین را بلندی نبد جایگاه                

                 یکی مرکزی تیره بود و سیاه

ستاره برو بر شگفتی نمود                    

    به خاک اندرون روشنایی فزود

گیا رست با چند با چند گونه درخت  

           به زیر اندر آمد سرانشان ز بخت

شاه بیتهای شاهنامه در پاسداری ازطبیعت آنجاست که پس از بیان چگونگی آفرینش جهان  می فرماید :

پدید آمد این گنبد تیز رو                       

            شگفتی نماینده ئ نو به نو

چو خواهی که یابی ز هر بد رها                

         سر اندر نیاری به دام بلا

نگه کن بدین گنبد تیز گرد                  

      که درمان ازویست و زویست درد

این سروده ها به ما می آموزاند که با نگاه خردمندانه باید به طبیعت و جهان پیرامونمان بنگریم .آنرا پاس داریم و از نابودی آن بپرهیزیم زیراکه آنچه در پایان نابود می شود ما هستیم که با آلایندگی طبیعت رنج و تباهی را برای خود و آیندگان فراهم می آوریم چراکه نظام طبیعت به خودی خود استوار است و به گفته نامه نامور :

نه گشت زمانه بفرساید ش                     نه رنج و تیمار بگزایدش

پس بیاییم از این همه بی مهری به طبیعت جاندار و بی جان دست برداریم  و حقوق  نسلهای آینده را نیز پاسداریم که در برابرآیندگان پاسخگوی  خواهیم بود.......