<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1107304683 0 0 159 0;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1610611985 1073750139 0 0 159 0;} @font-face {font-family:"B Nazanin"; panose-1:0 0 4 0 0 0 0 0 0 0; mso-font-charset:178; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:8193 -2147483648 8 0 64 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin:0in; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; text-align:justify;} @page Section1 {size:8.5in 11.0in; margin:1.0in 1.0in 1.0in 1.0in; mso-header-margin:.5in; mso-footer-margin:.5in; mso-paper-source:0;} div.Section1 {page:Section1;} -->

 پیشینه و سیر تحولات:

 حقوق همبستگی ( حق انسان بر داشتن توسعه همه جانبه ، صلح ، محیط زیست سالم ، و میراث فرهنگی و معنوی و طبیعی مطلوب) پس از حقوق مدنی - سیاسی و نیز حقوق اجتماعی و اقتصادی ، سومین نسل از حقوق بشر است که همانا  یکپارچه و هماهنگ کننده دو نسل پیشین است. مفهوم حق توسعه در قطعنامه شماره 1161 مصوب 1957 مجمع عمومی سازمان ملل متحد ، اعلامیه مربوط به توسعه و پیشرفت اجتماعی (11 دسامبر 1969) ، بیانیه نهایی نخستین کنفرانس جهانی حقوق بشر( تهران 13 ماه مه 1968 )  ، بیانیه 1972 استکهلم. اما به طور اختصاصی اعلامیه حق توسعه در  سال1986 میلادی  به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید و پس از آن در  بیانیه کنفرانس سازمان ملل متحد درباره محیط زیست و توسعه (ریو د ژانیرو 1992) به رابطه توسعه و محیط زیست اشاره شد. سپس با تصویب کنوانسیون وین در 1993 میلادی و ایجاد نهادی به نام کمیساریای عالی حقوق بشر بر بهبود و پشتیبانی از برآورده کردن حق توسعه از سوی  این نهاد پافشاری شده است. در اعلامیه توسعه هزاره مصوب سپتامبر 2000 میلادی نیز که به تصویب 189 تن از سران دولتها رسیده، آرمانهای توسعه هزاره سوم تا سال 2015 میلادی در هشت بند اعلام شدکه عبارتند از : کاهش گرسنگی و فقر شدید به نصف، دستیابی به آموزش ابتدایی همگانی، توانمند سازی زنان و پشتیبانی از برابری زنان و مردان ، کاهش مرگ و میر کودکان کمتر از پنج سال به دو سوم، کاهش مرگ و میر مادران به هنگام زایمان به سه چهارم ، جلوگیری از گسترش بیماری ها ،بویژه ایدز و مالاریا،  مشارکت سازی جهانی برای گسترش برای کمک به تجارت و کاهش بدهی و در نهایت تضمین امکان تداوم از نظر محیط زیست.

مفهوم حق توسعه و ارتباط آن با محیط زیست:

دیباچه  اعلامیه 1986 سازمان ملل متحد ،حق توسعه را  فرایند اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی جامعه با هدف بهبود مستمر رفاه کل جامعه و همه افراد بر اساس مشارکت فعال و آزادانه و هدفمند ایشان در توزیع عادلانه مزایای ناشی از آن معرفی کرده است.  بر پایه  بند یک ماده یکم این  اعلامیه، حق توسعه حق مسلّم بشری است  که به موجب آن هر فرد، انسان و همه مردم شایستگی مشارکت و سهیم و برخوردار شدن از توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را به گونه ای که در آن همه حقوق بشر و آزادی های اساسی تأمین شود دارا هستند.

وظیفه تأمین این حقوق با توجه به موادّ ششم و هشتم اعلامیه به صراحت به عهده دولتها گذاشته شده تا جائی که همه دولتها مکلّفند که به منظور تأمین ، تشویق و تحقق کلیه حقوق بشر و آزادی های اساسی و  به منظور فرصت سازی  برابر در همه امور برای همه انسانها، همچون  مشارکت سیاسی امکانات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، با همدیگر همکاری کرده و حق دسترسی به آموزش و پرورش، تغذیه و درمان مناسب، بهداشت و تندرستی، مسکن و ...را برای همگان به طور یکسان فراهم آورند.

بیانیه ریو 1992 و بیانیه استکهلم 1972 ، برارتباط تنگاتنگ حفاظت از محیط زیست و حق توسعه تاکید    کرده اند . از این پیوند مفهومی چون توسعه پایدار زاده شده است. به استناد اصل نخست بیانیه ریو انسانها موضوع اصلی هر گونه توسعه اند و برخورداری از سلامت و توانائی های جسمی و روحی جزو حقوق انسانها در انطباق با طبیعت است

تحقق توسعه نمی بایست به محیط زیست جاندار و بی جان زیان برساند. اگرچه  اصل هشتم بیانیه استکهلم   مقرر داشته «توسعه اقتصادی و اجتماعی برای تضمین زندگی و محیط کار مطلوب برای انسان و ایجاد شرایطی که جهت بهبود کیفیت زندگی ضروری هستند لازم است.» اما  اگر دولتها با از بین بردن جنگلها، مراتع، کوهها و مراتع اقدام به ساخت بزرگراهها و یا مراکز آموزشی و پژوهشی (مدرسه و دانشگاه و ..) و یا بیمارستان ، درمانگاه،ورزشگاه ، کانونهای سیاسی و ... اقدام کنند این امور با وجودیکه آرمانهای توسعه را تامین میکند اما به بهای از بین رفتن محیط زیست و زیر پا گذاشتن حق طبیعی نسل امروز و آینده بر محیط زیست سالم می انجامد که اقدامی ضد بشری و در ذات خود با مفهوم حق توسعه ( فرصت سازی برابر برای همه نسلها) در تعارض است. زیراکه به استناد اصل بیست و پنجم اعلامیه ریو، صلح و توسعه و حفاظت از محیط زیست به یکدیگر وابسته  و جدایی ناپذیرند. و نیاز نسل کنونی و آینده ما با توجه به توسعه و محیط زیست ، به طور عادلانه باید  مراعات شود. و این نکته شرط اساسی توسعه است که در اصل سوم همین بیانیه بر آن تاکید شده است. زنان نیز در این امر محیط زیست و توسعه نقش حساس و مهمی دارند و به همین خاطر همکاری نامحدود  آنها بسیار مؤثر بوده و استمرار توسعه را ممکن می سازد.

 

چالشها :

خشک کردن  تالابها به دلیل سرازیر شدن پسماندهای صنعتی ، از بین بردن جنگلهای طبیعی و دست کاشت و مراتع  ، ازبین بردن اکوسیستمها و زیستگاههای گونه های وحشی مهاجر، ایجاد راههای ماشین رو در دامنه کوهها ،آلودگی آبها (دریاها  ، دریاچه ها و...)، شکار بی رویه پرندگان ، پستانداران و آبزیان و بسیاری دیگر از این دست نمونه ای از چالشهای زیست محیطی است که بدون رعایت موازین قانونی و بی توجه به اصل توسعه پایدار ، با گسترش فعالیتهای صنعتی  و نیازهای اقتصادی و اجتماعی رو به رشد است و متاسفانه نمونه های عملی آن را در بسیاری از کشورها شاهد هستیم که در ایران  می توان به قطع درختان جنگل لویزان به بهانه ساخت بزرگراه  ، خشک شدن تالابهای بختگان ، هامون ، پریشان بر اثر آلاینده های صنعتی و .. ، تعرض به فضای طبیعی کوههای دربند و درکه تهران با احداث جاده ماشین رو  ، واریز آلاینده ها به دریاچه خزر و خلیج فارس و مرگ و میر آبزیان اشاره کرد.

 

راهکارها :

-بهره گیری از توان سازمانهای غیر دولتی در سطح داخلی و بین المللی

- حمایت از تشکیل شورای عالی سازمانهای مردم نهاد توسط سازمان ملل متحد و کمیته های زیر مجموعه آن به ویژه تشکیل کمیته حق توسعه

-پشتیبانی از برگزاری کارگاههای آموزشی در کشورهای در حال توسعه و تخصیص بودجه کافی به سازمانهای مردم نهاد جهت اطلاع رسانی سازنده و همکاری با نهادهای دولتی متبوع

-تخصیص بودجه کافی به دولتهای در حال توسعه جهت تحقق اصل توسعه پایدار

- حمایت از  ایجاد رشته دانشگاهی با عنوان حقوق توسعه در دانشگاهها

-پشتیبانی از تالیف کتابهای درسی جهت تدریس در مدارس و آموزشگاهها

-به کارگیری ضمانت اجراهای بین المللی برای دولتها ی متخاطی